Gastcolumn: Orthen: een cultuurhistorisch monument

Gepubliceerd: Maandag 10 december 2018 10:18

Gastcolumn: Orthen: een cultuurhistorisch monument

Door: Ad van der Aa

Als we ver teruggaan in de tijd komen we de naam Orthen voor het eerst tegen in het jaar 815. In het midden van de vorige eeuw behoorde Orthen stadsrechtelijk weliswaar bij de stad 's-Hertogenbosch maar was het toch een min of meer zelfstandige gemeenschap. Zo beschikten de inwoners van het buurtschap Orthen over een gemeenschappelijk vermogen, hetgeen voornamelijk bestond uit landerijen en enkele gebouwen. Het was een gemeenschap met een gekozen bestuur (destijds Schaarmeesters genoemd) dat naast het in goede banen leiden van de dagelijkse gang van zaken vooral belast was met het beheer van de bezittingen van Orthen.

Nadat door het Bossche stadsbestuur het kerkhof werd aangelegd, ontstonden er grote conflicten tussen het gemeentebestuur en het bestuur van Orthen. Om deze slepende conflicten op te lossen, stelde koning Willem III bij Koninklijk besluit van 1 juni 1866 de zogenaamde verband-regeling vast.

In deze verband-regeling werd vastgelegd dat het gemeentebestuur van 's-Hertogenbosch de eigendommen van Orthen weliswaar beheert maar dat een Commissie uit de Ingezetenen van de Afdeling Orthen, bestaande uit drie personen, het gemeentebestuur hierover adviseert. Ook werd vastgelegd dat de inkomsten van het gehucht Orthen altijd ten goede moeten komen aan de inwoners van Orthen.

Maatschappelijke functie
Vooral dit laatste artikel is heel belangrijk voor Orthen. Alle inkomsten (vooral renteopbrengsten) moeten dus ten goede komen aan Orthen. In het verleden werden de opbrengsten verdeeld over alle inwoners van Orthen. Op dit moment profiteert Orthen van de opbrengsten in de vorm van extra subsidies aan Orthense verenigingen.


De afdeling Orthen kan beschouwd worden als een uniek cultuurhistorisch monument dat bewaart dient te blijven (er zijn nog maar enkele van deze afdelingen in ons land). Op 14 december 1995 heeft de gemeenteraad van 's-Hertogenbosch nogmaals bevestigd dat de Commissie uit de Ingezetenen van de afdeling Orthen een duidelijke maatschappelijke functie vervult voor Orthen.

Naar mijn mening is het voor Orthen, maar ook voor de gemeente ’s-Hertogenbosch, van groot belang dat de afdeling Orthen en de Commissie uit de Ingezetenen van de afdeling Orthen blijven bestaan.

Ad van der Aa groeide op in Orthen en is daar nog steeds woonachtig. Hij is gekozen tot Orthense Prominent in het jaar 2000. Voor zijn functies als bestuurslid bij de Orthense Harmonie, bij gemeenschapshuis Orthen en als lid van de Commissie uit de Ingezetenen van de Afdeling Orthen is hij in het jaar 2008 benoemd tot lid in de orde van Oranje Nassau.

Deel deze pagina: